سوم از صفات ثبوتيه حيوة است : حيوة عبارت از چيزى است كه منشأ درك و فعل اختيارى باشد و از اين جهت بحس و حركت تعبير كرده‌اند . و براى درك مراتبى است كه نازلترين مرتبه آن احساس بحواس ظاهره مىباشد كه حتى بعضى مراتب آن مانند لمس كردن در كرم زمين هم مشاهده مىشود . و بالاتر از اين مرتبه خيال است كه صورت اشياء را تصور مىكند و در اكثر حيوانات نيز ديده مىشود ، چنانچه حيوانات اهلى محل و صاحب خود را در اثر اين قوه تشخيص ميدهند . و بعد از آن وهم است كه ادراك معانى جزئيه را مينمايد مانند درك سخاوت و شجاعت در شخصى و غير اينها و اين نيز در بعض حيوانات مشاهده مىشود چنانچه گوسفند دشمنى گرگ را درك مىكند و بچه حيوان محبت مادر را ميفهمد و امثال اينها . و بالاتر از اين مرتبه عقل است كه مدرك كليات است چون حس سخاوت و شجاعت و غيره . و عقول نيز داراى مراتبى است تا ميرسد بمرتبه عقول مجرده كه تمام علوم نزد آنها حاضر است و احتياج باكتساب ندارند و اعلى مراتب ادراك ، علم حضورى ذاتى است كه مختص بذات واجب الوجود است . و براى فعل نيز مراتبى است كه نازلترين مرتبه آن حركتى است كه از روى شهوت و غضب صادر شود مانند حركات ارادى حيوانات . و بعد از آن مرتبه افعال انسانى است كه تابع اراده نفسانى مىباشد و به همين نحو مراتب ديگرى را دارا است تا برسد بافعال الهى كه اعلى مراتب فعل است و از آن بابداع و انشاء و اختراع و تكوين تعبير مىشود و از اين بيان به خوبى معلوم مىشود كه برگشت حيوة بعلم و قدرت است ، چه آنكه علم اعلى مراتب درك و قدرت منشأ اعلى مراتب فعل است و حيوة عبارت از چيزىيست كه منشأ ادراك